Nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Decyzja zależy od rokowania każdego zęba, stanu dziąseł i kości, warunków zgryzowych, zdrowia ogólnego oraz tego, jaką odbudowę można wykonać po leczeniu. Usunięcie ostatnich zębów jest nieodwracalne, dlatego przed ekstrakcją warto porównać możliwości ich zachowania z protezą klasyczną i leczeniem implantologicznym.

Czy implanty są lepsze od własnych zębów?

Implanty są skuteczną metodą uzupełniania braków zębowych, ale nie są automatycznie lepsze od zębów naturalnych, które można przewidywalnie wyleczyć i odbudować. Własny ząb zachowuje naturalne połączenie z kością i czucie nacisku. Może też stać się podporą dla korony, mostu albo protezy wyjmowanej.

Leczenie implantologiczne wymaga zabiegu chirurgicznego, odpowiednich warunków kostnych, czasu na gojenie oraz starannej higieny i regularnych kontroli. Dlatego przed usunięciem ostatnich zębów warto sprawdzić, czy część z nich może nadal pełnić funkcję w zaplanowanej odbudowie.

Kiedy można rozważyć usunięcie ostatnich zębów?

Usunięcie pozostałych zębów można rozważyć, gdy ich leczenie nie daje rozsądnej szansy na stabilny, długoterminowy efekt. Dotyczy to między innymi sytuacji, w których występują:

• bardzo duża ruchomość związana z zaawansowaną utratą kości.
• rozległe zniszczenie zęba uniemożliwiające trwałą odbudowę.
• pęknięcie lub złamanie korzenia.
• nawracające infekcje i ropnie związane z zębem.
• niepowodzenie wcześniejszego leczenia bez możliwości skutecznego ponownego leczenia.
• niekorzystne rozmieszczenie pozostałych zębów, które nie pozwala wykonać stabilnej i higienicznej odbudowy.
• znaczne starcie zębów połączone z utratą prawidłowych warunków zgryzowych.

Sama niewielka liczba zębów nie oznacza jednak, że wszystkie trzeba usunąć. Często nawet kilka dobrze rozmieszczonych zębów lub korzeni może poprawić podparcie i stabilność przyszłej odbudowy.

Kiedy warto zachować pozostałe zęby?

Zachowanie zębów może być uzasadnione, jeżeli:

• mają wystarczające podparcie w kości.
• stan dziąseł można ustabilizować.
• istnieje możliwość ich trwałej odbudowy.
• nie powodują nawracających dolegliwości i infekcji.
• mogą poprawić podparcie albo stabilność przyszłej protezy lub mostu.
• pacjent może utrzymywać odpowiednią higienę.

Przed podjęciem decyzji lekarz powinien określić rokowanie osobno dla każdego zęba. Pozwala to odróżnić zęby, które można bezpiecznie wykorzystać w odbudowie, od tych, których pozostawienie pogarszałoby przewidywalność leczenia.

Jak można wykorzystać zachowane zęby?

Zachowane zęby bardzo często można wykorzystać zarówno w uzupełnieniach wyjmowanych, jak i stałych. W zależności od ich liczby, rozmieszczenia i rokowania możliwe są między innymi:

• korony odbudowujące pojedyncze, osłabione zęby.
• mosty oparte na zębach własnych, uzupełniające brak jednego lub kilku zębów.
• protezy częściowe wsparte na zębach, z klamrami lub precyzyjnymi elementami mocującymi.
• protezy overdenture oparte na zachowanych korzeniach.
• protezy teleskopowe mocowane na specjalnych koronach osadzonych na zębach własnych.
• rozwiązania łączone, w których korony lub mosty współpracują z protezą wyjmowaną.

Wykorzystanie własnych zębów może poprawić podparcie protezy, ograniczyć jej ruchomość i pomóc zachować kość wokół korzeni. W wielu przypadkach takie leczenie jest mniej inwazyjne i tańsze od odbudowy opartej wyłącznie na implantach, ponieważ nie wymaga wszczepiania tylu implantów albo pozwala całkowicie uniknąć zabiegu implantologicznego.

Nie oznacza to, że zachowanie każdego zęba będzie korzystne. Konstrukcja ma sens tylko wtedy, gdy filary mają odpowiednie rokowanie, a całość można utrzymać w czystości i naprawiać w przyszłości.

Proteza teleskopowa na zachowanych zębach własnych

Jeżeli część własnych zębów lub korzeni ma dobre rokowanie, mogą one zostać wykorzystane jako filary protezy teleskopowej. Na przygotowanych zębach osadza się wewnętrzne korony, a odpowiadające im elementy w protezie nasuwają się na nie i stabilizują całą konstrukcję.

Proteza teleskopowa jest wyjmowana do czyszczenia, ale podczas użytkowania może być znacznie stabilniejsza od klasycznej protezy częściowej. Rozkłada siły żucia na filary i podłoże protetyczne, a po utracie jednego z filarów często istnieje możliwość dostosowania konstrukcji zamiast wykonywania całej odbudowy od początku.

W szczęce odpowiednia liczba i rozmieszczenie zachowanych zębów mogą umożliwić ograniczenie części protezy pokrywającej podniebienie. Mniejsza płyta podniebienna może poprawić komfort, ułatwić mówienie oraz odczuwanie smaku i temperatury pokarmów. Zakres ograniczenia podniebienia ustala się indywidualnie, ponieważ zależy od stabilności konstrukcji, stanu filarów i warunków zgryzowych.

Jakie są możliwości po usunięciu wszystkich zębów?

Jeżeli żadnego z pozostałych zębów nie można bezpiecznie wykorzystać, po ich usunięciu można rozważyć protezę całkowitą, protezę stabilizowaną na implantach albo stały most oparty na implantach. Wybór zależy od warunków kostnych, zdrowia ogólnego, możliwości utrzymania higieny, oczekiwań i budżetu.

Klasyczna proteza całkowita

Proteza całkowita jest wyjmowana i opiera się na dziąsłach oraz podłożu kostnym. Nie wymaga wszczepiania implantów, dlatego może być rozwiązaniem dla osób, które nie chcą lub nie mogą przejść leczenia chirurgicznego.

Jej ograniczeniem może być ruchomość, szczególnie w żuchwie. Z czasem proteza może wymagać korekty, podścielenia lub wymiany, ponieważ po utracie zębów kość i dziąsła stopniowo zmieniają swój kształt.

Proteza stabilizowana na implantach

Proteza typu overdenture pozostaje wyjmowana, ale łączy się z implantami za pomocą zaczepów lub belki. Jej najważniejszą zaletą jest ograniczenie ruchomości podczas jedzenia, mówienia i uśmiechania się. Pacjent może zdjąć protezę do dokładnego czyszczenia, a po założeniu mocowanie pomaga utrzymać ją we właściwym położeniu.

W górnym łuku odpowiednia liczba i rozmieszczenie implantów oraz właściwa konstrukcja protezy mogą pozwolić na znaczne ograniczenie, a w wybranych przypadkach wycięcie części pokrywającej podniebienie. Może to poprawić komfort i odczuwanie smaku. Zakres wycięcia podniebienia musi jednak wynikać z projektu zapewniającego protezie bezpieczne podparcie i sztywność.

Liczby implantów nie ustala się według jednego schematu. Zależy ona między innymi od jakości kości, warunków zgryzowych, rodzaju mocowania oraz konstrukcji planowanej protezy.

Stały most oparty na implantach

Stała odbudowa pełnego łuku jest przykręcana do implantów i nie jest samodzielnie wyjmowana przez pacjenta. Zapewnia dużą stabilność, ale wymaga odpowiednich warunków kostnych, właściwego rozmieszczenia implantów oraz bardzo starannego czyszczenia pod mostem. Jest też zwykle bardziej rozbudowanym i kosztownym leczeniem niż proteza wyjmowana.

Porównanie możliwości odbudowy

Co trzeba sprawdzić przed podjęciem decyzji?

Planowanie powinno rozpocząć się od badania i diagnostyki, a nie od wyboru konkretnej protezy lub liczby implantów. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być:

• badanie zębów i dziąseł.
• ocena ruchomości i rokowania każdego zęba.
• analiza zgryzu.
• zdjęcie pantomograficzne lub tomografia CBCT.
• ocena ilości i jakości kości.
• analiza przyjmowanych leków i chorób ogólnych.
• ocena możliwości utrzymania higieny.
• cyfrowy skan uzębienia lub modele diagnostyczne.

Szczególnego uwzględnienia wymagają między innymi aktywna choroba przyzębia, palenie tytoniu, nieprawidłowo kontrolowana cukrzyca, niektóre leki wpływające na kość oraz wcześniejsza radioterapia okolicy szczęk. Czynniki te mogą zmienić plan, kolejność leczenia i jego przewidywalność.

Czy warto usunąć ostatnie zęby?

Nie ma jednej właściwej odpowiedzi. Usunięcie ostatnich zębów może być uzasadnione, jeżeli są nieodwracalnie uszkodzone, powodują nawracające infekcje albo nie pozwalają na wykonanie stabilnej odbudowy. Nie warto jednak usuwać zębów wyłącznie dlatego, że pozostało ich niewiele lub że implanty wydają się prostszym rozwiązaniem.

Plan powinien porównywać co najmniej trzy możliwości:

• leczenie i wykorzystanie zębów o dobrym rokowaniu w koronach, mostach lub protezie wyjmowanej.
• usunięcie tylko zębów, których nie można przewidywalnie uratować, oraz wykonanie rozwiązania łączonego.
• usunięcie całego pozostałego uzębienia i odbudowę protezą całkowitą albo rozwiązaniem na implantach.

W wielu sytuacjach zachowane zęby pozwalają wykonać rozwiązanie mniej inwazyjne i tańsze od implantów. O wyborze nie powinna jednak decydować wyłącznie cena. Trzeba uwzględnić trwałość, wygodę, higienę, możliwość naprawy oraz koszty utrzymania odbudowy przez kolejne lata.

Konsultacja i plan leczenia

Jeżeli pozostało Ci tylko kilka zębów i rozważasz protezę lub implanty, pierwszym krokiem powinna być dokładna diagnostyka oraz przygotowanie kilku wariantów postępowania. W Dental Team można zaplanować leczenie obejmujące ocenę pozostałych zębów, diagnostykę RTG i 3D oraz porównanie możliwości leczenia protetycznego i implantologicznego. Ostateczny zakres leczenia zawsze ustala się indywidualnie po badaniu.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Kliknij w poniższe linki

• Protetyka.
• Implantologia.
• Diagnostyka RTG i 3D.
• Kompleksowy plan leczenia.

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania stomatologicznego. Możliwość zachowania zębów, wykonania protezy teleskopowej, koron, mostów lub zastosowania implantów ocenia się indywidualnie.