1. Proteza się rusza i uwiera – co robić?

Nowa proteza może początkowo wydawać się obca. Język, policzki i mięśnie odpowiedzialne za żucie potrzebują czasu, aby przyzwyczaić się do zmienionych warunków. Niewielka tkliwość w pierwszych dniach nie zawsze oznacza więc, że proteza została wykonana nieprawidłowo.

Na konsultację warto zgłosić się, jeśli proteza:

• wyraźnie przesuwa się podczas jedzenia,
• wypada podczas mówienia lub śmiechu,
• powoduje powtarzające się otarcia,
• wywołuje ból podczas gryzienia,
• uciska tylko po jednej stronie,
• przestała pasować, choć wcześniej była wygodna,
• pękła lub ma poluzowaną klamrę,
• wymaga stosowania coraz większej ilości kleju.

Nie należy samodzielnie piłować, podgrzewać ani sklejać protezy. Można w ten sposób usunąć ważne punkty podparcia, zmienić sposób zagryzania i utrudnić profesjonalną naprawę.

W zależności od przyczyny lekarz może zaproponować korektę, podścielenie, naprawę albo wykonanie nowego uzupełnienia.

2. Proteza częściowa i całkowita – czym się różnią?

Proteza częściowa uzupełnia brak niektórych zębów. Pozostałe naturalne zęby mogą pomagać w jej utrzymaniu i podparciu.

W zależności od konstrukcji proteza częściowa może wykorzystywać:

• klamry obejmujące wybrane zęby,
• podparcia ograniczające osiadanie protezy,
• zatrzaski lub inne elementy precyzyjne,
• odpowiednio przygotowane korony,
• jednoczesne podparcie na zębach i błonie śluzowej.

Proteza całkowita jest wykonywana wtedy, gdy w danym łuku nie ma już naturalnych zębów. Opiera się na błonie śluzowej pokrywającej kość szczęki lub żuchwy.

Jej stabilność zależy między innymi od:

• kształtu podłoża protetycznego,
• stopnia zaniku kości,
• dokładności dopasowania protezy,
• ilości i właściwości śliny,
• ustawienia sztucznych zębów,
• pracy języka, policzków i warg,
• równomiernych kontaktów podczas zagryzania.

3. Dlaczego proteza częściowa rusza się mniej, górna się „przysysa”, a dolna jest najmniej stabilna?

Proteza częściowa zazwyczaj porusza się mniej, ponieważ może wykorzystywać naturalne zęby jako dodatkowe punkty utrzymania. Klamry, zatrzaski i elementy podpierające pomagają ograniczyć jej przemieszczanie.

Duże znaczenie ma jednak liczba oraz rozmieszczenie zachowanych zębów. Jeżeli znajdują się tylko w jednym fragmencie łuku albo są osłabione, stabilność protezy częściowej może być mniejsza.

Dlaczego górna proteza się „przysysa”?

Górna proteza całkowita pokrywa podniebienie, dzięki czemu ma stosunkowo dużą powierzchnię podparcia. Jeżeli jest dokładnie dopasowana, jej brzegi prawidłowo kontaktują się z tkankami, a w jamie ustnej znajduje się odpowiednia ilość śliny, proteza może dobrze utrzymywać się na podłożu.

Potocznie mówi się wtedy, że „przysysa się” do podniebienia. W rzeczywistości na jej stabilność wpływają jednocześnie:

• dokładne przyleganie,
• uszczelnienie obrzeży,
• warstwa śliny,
• duża powierzchnia podparcia,
• prawidłowa praca mięśni.

Przy znacznym zaniku kości, suchości jamy ustnej albo niedopasowanych brzegach utrzymanie protezy może być słabsze.

Dlaczego dolna proteza rusza się najbardziej?

Dolna proteza całkowita ma znacznie mniejszą powierzchnię podparcia i nie może wykorzystywać podniebienia.

Na jej położenie wpływają ruchy:

• języka,
• mięśni dna jamy ustnej,
• warg,
• policzków.

Każdy ruch języka podczas mówienia lub jedzenia może unosić albo przesuwać protezę. Dodatkowym utrudnieniem bywa zanik kości żuchwy, przez który podłoże staje się bardziej płaskie.

Z tego powodu nawet prawidłowo wykonana dolna proteza całkowita może być mniej stabilna niż proteza górna.

4. Czy wszystkie zęby nadają się do utrzymania protezy?

Nie każdy zachowany ząb może bezpiecznie pełnić funkcję filaru. Sam fakt, że znajduje się w jamie ustnej, nie oznacza jeszcze, że można oprzeć na nim klamrę, zatrzask lub inny element protezy.

Lekarz ocenia między innymi:

• ruchomość zęba,
• ilość zachowanych tkanek,
• stan korzenia,
• poziom otaczającej kości,
• zdrowie dziąseł i przyzębia,
• obecność próchnicy,
• jakość wcześniejszego leczenia kanałowego,
• położenie zęba w łuku,
• przewidywane obciążenie,
• możliwość utrzymania prawidłowej higieny.

Ząb ze znaczną ruchomością, aktywnym stanem zapalnym albo niewystarczającym podparciem kostnym może nie nadawać się do utrzymania protezy. W niektórych przypadkach przed wykonaniem uzupełnienia można go wyleczyć lub odpowiednio odbudować.

Czasami właściwie zakwalifikowane zęby albo korzenie mogą zostać wykorzystane do wykonania protezy nakładowej. Każda taka decyzja wymaga jednak badania klinicznego i zazwyczaj diagnostyki RTG.

5. Jak ustabilizować protezę przy całkowitym braku zębów?

Brak naturalnych zębów nie oznacza, że pacjent musi zaakceptować stale przesuwającą się protezę. Możliwości poprawy jej utrzymania zależą od przyczyny problemu.

Korekta lub podścielenie

Jeżeli proteza wcześniej była stabilna, ale z czasem stała się luźna, mogło dojść do zmiany kształtu kości i błony śluzowej.

Korekta pozwala usunąć miejscowe punkty ucisku. Podścielenie polega natomiast na ponownym dopasowaniu wewnętrznej powierzchni protezy do aktualnego kształtu podłoża.

Podścielenie można rozważyć, gdy sama proteza pozostaje w dobrym stanie, a jej zęby i zgryz nie są nadmiernie zużyte.

Wykonanie nowej protezy

Nowa proteza może być potrzebna, jeśli dotychczasowa:

• jest mocno zużyta,
• ma starte sztuczne zęby,
• była wielokrotnie naprawiana,
• jest pęknięta lub odkształcona,
• nie odpowiada aktualnym warunkom w jamie ustnej.

Podczas wykonywania nowego uzupełnienia można ponownie odwzorować podłoże i ustalić prawidłowe kontakty zgryzowe.

Stabilizacja protezy na implantach

Jednym ze sposobów poprawy utrzymania protezy całkowitej jest zastosowanie implantów. Umieszcza się je w kości, a następnie wyposaża w elementy łączące się z odpowiednio przygotowaną protezą.

Proteza typu overdenture pozostaje uzupełnieniem wyjmowanym. Pacjent zdejmuje ją do czyszczenia, ale podczas użytkowania jest ona utrzymywana przez zatrzaski albo inny system mocowania połączony z implantami.

Takie rozwiązanie może:

• ograniczyć przesuwanie się protezy,
• poprawić komfort jedzenia i mówienia,
• zmniejszyć obawę przed jej wypadnięciem,
• ograniczyć potrzebę używania kleju.

Implanty wymagają odpowiednich warunków kostnych, dobrej higieny i regularnych kontroli. Elementy odpowiadające za utrzymanie protezy stopniowo się zużywają, dlatego mogą wymagać okresowej wymiany.

Innym rozwiązaniem jest stała odbudowa pełnego łuku oparta na implantach. Nie jest ona samodzielnie wyjmowana przez pacjenta. To odmienna metoda leczenia, wymagająca osobnego planowania i odpowiednich warunków do utrzymania higieny.

Więcej informacji: implanty i implantoprotetyka .

6. Dokładna ocena wymaga wizyty w gabinecie

Na podstawie samego opisu nie można jednoznacznie stwierdzić, dlaczego proteza się rusza ani czy zachowane zęby mogą być wykorzystane do jej utrzymania.

Podczas konsultacji lekarz ocenia:

• błonę śluzową i podłoże protetyczne,
• stan pozostałych zębów,
• dopasowanie obecnej protezy,
• jej zachowanie podczas ruchów żuchwy,
• kontakty zgryzowe,
• stan klamer i zatrzasków,
• możliwość korekty, podścielenia lub naprawy.

Jeżeli pacjent rozważa stabilizację protezy na implantach, potrzebna może być dodatkowa diagnostyka obrazowa pozwalająca ocenić ilość i jakość kości.

Dowiedz się więcej o  leczeniu protetycznym w Chorzowie .

7. Jak przygotować się do konsultacji protetycznej?

Na wizytę zabierz dotychczasową protezę, nawet jeśli jest pęknięta, niewygodna albo od dłuższego czasu jej nie używasz. Sposób wykonania oraz miejsca zużycia mogą dostarczyć lekarzowi ważnych informacji.

Jeżeli posiadasz dokumentację stomatologiczną, przygotuj również:

• aktualne zdjęcia RTG lub tomografię,
• informacje o wcześniejszym leczeniu,
• dokumentację dotyczącą implantów,
• kartę zastosowanego systemu implantologicznego,
• listę przyjmowanych leków.

Przed wizytą zastanów się:

• kiedy proteza zaczęła się ruszać,
• w których miejscach powoduje ból,
• czy problem pojawia się podczas jedzenia, czy mówienia,
• czy proteza była wcześniej naprawiana,
• czy stosujesz preparat mocujący,
• czego oczekujesz od nowego uzupełnienia.

Nie naprawiaj ani nie szlifuj protezy przed konsultacją. Jeżeli można jej używać bez silnego bólu, zabierz ją założoną lub miej ją przy sobie. Jeśli powoduje poważne dolegliwości, nie zakładaj jej na siłę.